Dziki bez czarny

Dziki bez czarny (Sambucus nigra)

Dziki bez czarny (Sambucus nigra) ang elderberry

  • roślina miododajna
  • młode gałązki są szarobrązowe i posiadają przetchlinki w korze
  • kwiaty o specyficznym przyjemnym zapachu kremowobiałe, zebrane w płaskie baldachogrona
  • występuje na skrajach lasu, przychaciach – roślina synantropijna czyli towarzysząca człowiekowi
  • najpierw suszymy całe kwiatostany, a dopiero potem suche wyłuskoujemy lub ocieramy na sitach

owoce – skład:

  • antocyjany– ciemne barwniki roślinne o wybitnych właściwościach zdrowotnych do 1% – pochodne cyjanidyny
  • flawonoidy: hiperozyd, rutozyd
  • kwasy organiczne: jabłkowy,winowy, walerianowy, octowy,  cynamonowy
  • kwasy fenolowe: chlorogenowy, ferulowy
  • garbniki 3 %
  • pektyny
  • wit C, B2, B6, PP, biotyna, kw foliowy, kwas pantotenowy
  • karoten
  • potas,wapń, jod
  • niedojrzałe owoce zawierają glikozydy cyjanogenne sambunigrynę i prunazynę (dlatego owoców bzu nie jemy na surowo tylko po przetworzeniu cieplnym co uwalnia cyjanowodór)
  • aminokwas tyrozynę

kwiaty skład:

  • flawonoidy do 1,8%: kemferol, rutozyd, kwercetyna
  • kwas walerianowy, jabłkowy, ferulowy
  • fenolokwasy: kawowy, chlorogenowy
  • triterpeny
  • śluzy
  • sole mineralne 9%
  • sterole
  • cholinę

zastosowanie kwiatów bzu w medycynie ludowej:

  • św Hildegarda zalecała herbatę z kwiatów do oczyszczania krwi
  • Słowianie używali je jako lek na febrę, ale w tym celu kwiaty musiały być zebrane 24 czerwca w dzień Św Jana

współczesne zastosowanie kwiatów bzu:

  • syrop z kwiatow wydala wydzieliny z oskrzeli
  • zwiększają elastyczność i zmniejszają przepuszczalność naczyń włosowatych
  • płukanie jamy ustnej i gardła
  • kompresy na oczy w zapaleniu spojówek
  • środek napotny i obniżający gorączkę
  • środek moczopędny
  • oczyszczający krew
  • reumatyzm, podagra, artretyzm
  • napar z kwiatów bzu zewnętrznie przy zapaleniu skóry i stanach zapalnych oczu
  • przecieranie skóry jako kosmetyka
  • składnik maseczek do twarzy

owoce – działanie:

  • oczyszczanie organizmu z toksyn
  • łagodzi zaparcia
  • łagodzi bóle mieśni,  głowy
  • wzmacnia organizm bo zawiera bogactwo witamin, minerałów i antocyjanów
  • poprawiają wzrok (antocyjany)
  • antyoksydacyjne
  • sok z bzu stosowany przy nadciśnieiu
  • suszone owoce przy zapraciach i otyłości
  • moczopednie napotnie p goraczkowo
  • powidełka lekko przeczyszczjącei odtruwające w zatruciach pokarmowych
  • suszone jako środek czyszcacy krew – zwiekszający usuwanie produków przemainy nmaterii – w reumatyzmie dnie chorobach zakaźnych, nerwobólach.

zastosowanie kulinarne:

  • liście łodygi i niedojrzałe owoce są trujące (duża zawartośc glikozydów cyjanogennych)
  • dojrzałe owoce są jadalne w ograniczonych ilościach, można je jeść na surowo lub gotowane
  • na surowo czasami mogą powodować rozowolnienia, nudności i podrażnienie nerek
  • bezpieczne w stosowaniu są natomiast owoce gotowane
  • sok stosowany do barwienia win
  • można robić przetwory: marynowane owoce bzu
  • soki, syropy, dżemy i konfitury
  • konfitury łączone z jabłkami, gruszkami, czy marchwia
  • herbatki
  • lemoniada z kwiatów
  • kwiaty w tempurze – czyli cieście
  • wino z kwiatów
  • wino z owoców – należy poczekać, aż wszystkie owoce dojrzeją
  • galaretka z owoców czarnego bzu
  • nalewki z kwiatów, jak i owoców
  • na Kielcczyźnie przyrządzano dawniej zupę z owoców bzu zwaną tam bzówką

W Polsce rośnie jeszcze dziki bez hebd (Sambucus ebulus) oraz Bez Koralowy (Sambucus racemosa).

źródła:

  1. Giennadij Małachow – Zioła dla Zdrowia
  2. Łukasz Łuczaj Dzikie rośliny jadalne Polski – przewodnik Survivalowy
  3. Andrzej J. Sarwa – Lecznicze smakołyki
  4. Zbigniew T. Nowak – Księga owoców leśnych
  5. Eliza Lamer Zarawska – Zioła i rośliny Lecznicze
Written By
More from Ola

Czystek – galeria

W Hiszpanii spotalismy 2 gatunki czystka (Cistus). Należą one do rodziny czystkowatych (Cistaceae), podobnie...
Read More

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *