Dziki bez czarny

Dziki bez czarny (Sambucus nigra)

Dziki bez czarny (Sambucus nigra) ang elderberry

  • roślina miododajna
  • młode gałązki są szarobrązowe i posiadają przetchlinki w korze
  • kwiaty o specyficznym przyjemnym zapachu kremowobiałe, zebrane w płaskie baldachogrona
  • występuje na skrajach lasu, przychaciach – roślina synantropijna czyli towarzysząca człowiekowi
  • najpierw suszymy całe kwiatostany, a dopiero potem suche wyłuskoujemy lub ocieramy na sitach

owoce – skład:

  • antocyjany– ciemne barwniki roślinne o wybitnych właściwościach zdrowotnych do 1% – pochodne cyjanidyny
  • flawonoidy: hiperozyd, rutozyd
  • kwasy organiczne: jabłkowy,winowy, walerianowy, octowy,  cynamonowy
  • kwasy fenolowe: chlorogenowy, ferulowy
  • garbniki 3 %
  • pektyny
  • wit C, B2, B6, PP, biotyna, kw foliowy, kwas pantotenowy
  • karoten
  • potas,wapń, jod
  • niedojrzałe owoce zawierają glikozydy cyjanogenne sambunigrynę i prunazynę (dlatego owoców bzu nie jemy na surowo tylko po przetworzeniu cieplnym co uwalnia cyjanowodór)
  • aminokwas tyrozynę

kwiaty skład:

  • flawonoidy do 1,8%: kemferol, rutozyd, kwercetyna
  • kwas walerianowy, jabłkowy, ferulowy
  • fenolokwasy: kawowy, chlorogenowy
  • triterpeny
  • śluzy
  • sole mineralne 9%
  • sterole
  • cholinę

zastosowanie kwiatów bzu w medycynie ludowej:

  • św Hildegarda zalecała herbatę z kwiatów do oczyszczania krwi
  • Słowianie używali je jako lek na febrę, ale w tym celu kwiaty musiały być zebrane 24 czerwca w dzień Św Jana

współczesne zastosowanie kwiatów bzu:

  • syrop z kwiatow wydala wydzieliny z oskrzeli
  • zwiększają elastyczność i zmniejszają przepuszczalność naczyń włosowatych
  • płukanie jamy ustnej i gardła
  • kompresy na oczy w zapaleniu spojówek
  • środek napotny i obniżający gorączkę
  • środek moczopędny
  • oczyszczający krew
  • reumatyzm, podagra, artretyzm
  • napar z kwiatów bzu zewnętrznie przy zapaleniu skóry i stanach zapalnych oczu
  • przecieranie skóry jako kosmetyka
  • składnik maseczek do twarzy

owoce – działanie:

  • oczyszczanie organizmu z toksyn
  • łagodzi zaparcia
  • łagodzi bóle mieśni,  głowy
  • wzmacnia organizm bo zawiera bogactwo witamin, minerałów i antocyjanów
  • poprawiają wzrok (antocyjany)
  • antyoksydacyjne
  • sok z bzu stosowany przy nadciśnieiu
  • suszone owoce przy zapraciach i otyłości
  • moczopednie napotnie p goraczkowo
  • powidełka lekko przeczyszczjącei odtruwające w zatruciach pokarmowych
  • suszone jako środek czyszcacy krew – zwiekszający usuwanie produków przemainy nmaterii – w reumatyzmie dnie chorobach zakaźnych, nerwobólach.

zastosowanie kulinarne:

  • liście łodygi i niedojrzałe owoce są trujące (duża zawartośc glikozydów cyjanogennych)
  • dojrzałe owoce są jadalne w ograniczonych ilościach, można je jeść na surowo lub gotowane
  • na surowo czasami mogą powodować rozowolnienia, nudności i podrażnienie nerek
  • bezpieczne w stosowaniu są natomiast owoce gotowane
  • sok stosowany do barwienia win
  • można robić przetwory: marynowane owoce bzu
  • soki, syropy, dżemy i konfitury
  • konfitury łączone z jabłkami, gruszkami, czy marchwia
  • herbatki
  • lemoniada z kwiatów
  • kwiaty w tempurze – czyli cieście
  • wino z kwiatów
  • wino z owoców – należy poczekać, aż wszystkie owoce dojrzeją
  • galaretka z owoców czarnego bzu
  • nalewki z kwiatów, jak i owoców
  • na Kielcczyźnie przyrządzano dawniej zupę z owoców bzu zwaną tam bzówką

W Polsce rośnie jeszcze dziki bez hebd (Sambucus ebulus) oraz Bez Koralowy (Sambucus racemosa).

źródła:

  1. Giennadij Małachow – Zioła dla Zdrowia
  2. Łukasz Łuczaj Dzikie rośliny jadalne Polski – przewodnik Survivalowy
  3. Andrzej J. Sarwa – Lecznicze smakołyki
  4. Zbigniew T. Nowak – Księga owoców leśnych
  5. Eliza Lamer Zarawska – Zioła i rośliny Lecznicze
Written By
More from Ola

Nalewka z żurawiny na miodzie i soku z brzozy odkażająca drogi moczowe

Owoce żurawiny sa prawdziwym skarbem, więc warto je wykorzystać do celów smakowych...
Read More

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *