Laboranci – zielarze z karkonoskiego cechu


Karkonoscy zielarze – laboranci

  • Karkonosze przez długi czas były niedostepne i niezamieszkałe. Jednymi z pierwszych, ktrórzy zaczęli się zapuszczać w te dzikie ostępy byli w średniowieczu Walonowie – poszukiwacze kamieni szlachetnych, minerałów. Znali się oni także na ziołach.
  • Początek karkonoskim laborantom dał najprawdopodobniej Georg Werner, aptekarz który był protestanckim uchodźcem religijnym z Czech.przekazał on swoją zielarską wiedzę synowi.
  • Jedna z legend mówi o studentach medycyny uniwersytetu w Pradze -Mikołaj i Salomon, którzy uciekli do Karpacza, gdzie założyli pierwszą aptekę i przekazali wiedzę mieszkańcom.
  • Ich pierwsi uczniowie już nie byli mityczni – zachowały się ich nazwiska – Melchior Grossmann i Jonas Exner, którzy w XVII w opłacali jedne z najwyższych w Karpaczu podatków.
  • Na północnej ścianie kościoła parafialnego św. Jadwigi w Miłkowie zachowały się pochodzące z początków XVIII w. nagrobki karpackich laborantów.
  • Laboranci aby zareklamować i “uwiarygodnić” swoje wyroby, obrali sobie za patrona mitycznego władcę Karkonoszy – Ducha Gór, który pilnie strzeże swoich naturalnych skarbów np ziół. Nazywali go także “Korzennikiem” i opowiadali o nim straszliwe historie, aby odstraszyć potencjalnych konkurentów do profesji zielarskiej.
  • Swoje specyfiki wyrabiali nie tylko z ziół, ale takze ze sproszkowanych kamieni szlachetnych i minerałów.
  • Stolicą zielarzy stał się Karpacz. Na początku XVIII w utworzyli tutaj własny cech z mistrzami, terminatorami i czeladnikami.
  • Medykamenty laborantów trafiały na wszystkie rynki Śląska i za granicę  do Pragi, Krakowa, Wiednia, Moskwy i Londynu.
  • Prawie przez 2 wieki Karpacz żył i rozwijał się dzięki temu cechowi.
  • Lata 1730-1780 były okresem świetności.
  • Ich złota passa się skończyła po zajęciu terenów przez Prusy, zaczął narastać konflikt pomiędzy oficjalną medycyną – a karkonoskim ziołolecznictwem. Pruska ustawa rządowa z 1740 r. ograniczała liczbę legalnie działających w Karkonoszach laborantów do trzydziestu osób, a na zielarską działalność trzeba było zdobyć urzędową licencję. Od 1796 r. ograniczała taże ilość ziół, które mogły być legalnie wykorzytywane do 46.
  • W 1843 r.  rząd pruski wstrzymał wydawanie nowych zezwoleń na prowadzenie praktyki zielarskiej.
  • Od połowy XIX wieku  następował powolny upadek cechu laborantów.
  • Ostatnim mistrzem laboranckim z Karpacza był Ernst August Zölfel ( zm 1884r), który wyjątkowo posiadał prawo dożywotniego wyrabiania zielarskich medykamentów.
  • W Muzeum Karkonoskim w Jeleniej Górze zebrano 92 obiektów związanych z laborantami: pudełka na maści, suszone zioła i inne gotowe leki, butle, koszyki, spis leków, kopię koncesji laboranckiej i portret ostatniego laboranta:
    • Szafa laboranta, Karpacz, 1768r, l 30 XXw
    • pudełka, Karpacz, 2 poł XIX w, kora brzozy, malowane
    • butle, Karpacz, 2 poł XIXw, szkó przezroczyste, malowane,
    • butle zasobowe, 4 ć XIX w, kamionkowe, szkliwione

 

 

źródła:

  • Materiały Karkonoskiego Parku Narodowego
  • Przemysław Wiater – Laboranci u Ducha Gór
  • Materiały Muzeum Karkonoskiego w Jeleniej Górze

21.07.2020-2.08.2020

Written By
More from Ola

Co można kupić w sklepie zielarskim w Rumunii

W poprzednim poście opisałam Wam terapię pączkami roślinnymi w Rumunii,  która w...
Read More

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *