Mięta i olejki miętowe – peppermint i spearmint


Miętą, którą znacie z preparatów dostępnych w aptece – jest mięta pieprzowa (ang peppermint, Mentha piperita) z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae). Nie rośnie ona w stanie dzikim.

W Polsce występuje naturalnie kilka gatunków mięt:

  • mięta długolistna (Mentha longifolia) – rośnie przy wilgotnych brzegach rzek, stawów itd
  • mięta polna (cornmint, Mentha arvensis)
  • mieta nadwodna (Mentha aquatica)
  • mięta polej (Mentha pulegium) – rośnie nad brzegami wód
  • mięta okręgowa (Mentha verticillata)

i ich liczne mieszańce…

Do tego pojawiła się oszałamiająca ilość odmian ogrodowych, zachwycających jeszcze innymi wariacjami zapachu miętowego – mięta „czekoladowa”, „grejpfrutowa”,  „cytrynowa”, „jagodowa”, imbirowa… (Moim faworytem jest czekoladowa:).

Olejek miętowy – typ mentolowy i karwonowy

Czy odróżniace zapachy gum do żucia – peppermint oraz odrębny od niego – spearmint?

  • olejek peppermint – pachnie mentolem. Mentol jest głównym składnikiem olejku mięty pieprzowej (ang peppermint, Mentha piperita) oraz mięty polnej (ang cornmint, Mentha arvensis)
  • olejek spearmint – pachnie karwonem. Karwon jest głównym składnikiem olejku mięty zielonej (Mentha spicata), mięty szkockiej i mięty kędzierzawej.

Mięta zielona (Mentha spicata). Jest rośliną w Polsce rzadka, zawleczoną.

Mięta pieprzowa (Mentha piperita) 

  • ang peppermint, niem Pfefferminze
  • nie występuje w stanie dzikim
  • jest formą uprawną powstałą spontanicznie
  • roślina uprawiana na dużych obszarach  w Europie, Azji, Amerykach
  • wytwarza rozłogi

skład:

  • olejek eteryczny
  • flawonoidy
  • kwasy fenolowe (7%):
    • kwas kawowy
    • kwas chlorogenowy
    • kwas rozmarynowy (tzw garbnik jasnotowatych)
  • tritepeny – kwas oleanolowy i ursolowy
  • karotenoidy

Olejek eteryczny mięty pieprzowej (Menthae piperitae aetheroleum) – otrzymuje się przez destylację z parą wodną – skład olejku:

  • mentol
  • estry mentolu np octan mentolu
  • menton
  • piperiton
  • felandren
  • pinen
  • cyneol
  • limonen
  • triterpeny

Działanie olejku mięty pieprzowej:

  • pobudza czynności wydzielnicze żołądka i wątroby ułatwia trawienei i przyswajanie pokarmów
  • rozkurczowo – zapobiega wzdęciom
  • bakteriobójczo – po podaniu doustnym na bakterie w przewodzie pokarmowym i drogach żółciowych
  • bakteriobójczo – podany zewnętrznie – w postaci inhalacji, maści, balsamów
  • napar i olejek miętowy do płukanek do jamy ustnej i gardła
  • inhalacje z olejku w katarze, stanach zapalnych gardał, jamy ustnej
  • w celu złagodzenia bóli stawowych, mięśniowych i w migrenie stosuje się masaż bolących miejsc olejkiem (rozcieńczonym w oleju roślinnym)
  • działanie łagodzące na skórę
  • kremy i płyny zawierające miętę działają ściągająco na pory skóry i rozjaśniają cerę
  • pomocne przy trądziku i obrzękach
  • w przemyśle perfumeryjnym wykorzystuje się menton

Wskazania do zastosowania liści i wyciągów z mięty pieprzowej:

  • zaburzenia trawienia
  • wzdęcia
  • nieżyt żołądka, dwunastnicy i jelit (przy silnej nadkwasocie mięta może nasilić ten stan)
  • nieprawidłowa fermentacja w jelitach
  • skurcze jelit
  • nadwrażliwe jelito grube
  • zapalenie błony śluzowej jamy ustnej
  • nieżyt górnych dróg oddechowych (inhalacje)
  • dolegliwości mialgiczne i neuralgiczne (zewnętrznie do smarowania)
  • bółe głowy i menstruacyjne
  • nieregularny cykl menstruacyjny
  • pobudza w stanach ociężałości umysłowej
  • odstrasza więszość owadów

Inne zastosowania mięty pieprzowej:

  • składnik herbatek i napojów orzeźwiających
  • wódki, likiery, cukierki, gumy do żucia
  • pasty i płukanki do zębów
  • dezodoranty
  • listki jako dodatek do sosów, ryb, baraniny

Przeciwwskazania olejku miętowego:

  • nadwrażliwość na olejek miętowy i mentol
  • śpiączka wątrobowa
  • żylaki przełyku
  • wodniak pecherzyka żółciowego
  • nie stosować nierozcieńczonego olejku na skórę
  • I trymestr ciąży

(-) Mentol (Mentholum)

wytwarzany przez wymrożenie z olejku (krystalizuje)

– stosowany zewnętrznie – działa:

  • antyseptycznie (silnie)
  • ałabo znieczulająco
  • słabo przeciwświądowo
  • daje charakterystyczny efekt chłodzący na skórze (poprzez działanie na receptory zimna w skórze)

– stosowany wewnętrznie:

  • rozkurczowo (słabo)
  • żółciotwórczo

Mięta długolistna (Mentha longifolia)

  • kwiatostany kłosokształtne zebrane na górze pędu
  • kwitnie lipiec- wrzesień
  • roślina pospolita w całym kraju
  • stosowana w medycynie ludowwej
  • trująca dla bydła i koni
  • w Bieszczadch służyła jako nadziernie do ruskich pierogów
  • w Europie wschodniej – liście mięty usmażone z miodem na białku jaj
  • stanowiła dodatek do chleba i kwasu chlebowego
  • dodawano ją do mlaka aby zahamować kiśnięcie
  • roślina miododajna

Olejek miety długolistnej – skład:

  • piperyton
  • piperyteron
  • oksypiperyteron

Mięta polna (Mentha arvensis):

  • ang cornmint
  • znacznie mniejsza od długolistnej (5-30 cm)
  • kwiaty zebrane w kątach liści
  • pospolita na niżu iniższych położeniach górskich

Mięta okręgowa (Mentha verticillata)

  • powszechna na niżu
  • nibyokółki kwiatowe w ogonkach liści
  • ziele zawiera fenolokwasy (kwas kawowy, ferulowy, wanilinowy, p-kumarynowy, p-hydroksybenzoesowy)

 

Mięta polej (Mentha pulegium)

skład olejku:

  • pulegon 80%
  • menton
  • piperiton
  • mentol

Mietę polej stosowało się jako środek odstraszający pchły.

Był dodawany do paszy, gdyż podnosił wigor zwierząt.

W lecznictwie ludowym był stosowany w zaburzeniach pokarmowych i jako środek żółciopędny.

Kontrowersje wokól toksyczności mięty polej.

Dr Henryk Różański, który jest dla mnie autorytetem, nie zalicza miety polej do roślin trujących. Niektóre źródła piszą o toksyczności mięty polej:

„Czynnik toksyczny stanowi pulegon, wystepujący w olejku z liści miety polej w ilości aż 62-97%. Działa on depresyjnie na o.u.n., drazni przewód pokarmowy, a w cięższych zatruciach może spowodować uszkodzenie wątroby, niewydolność nerek oraz zaburzenia krzepnięcia krwi.

DL dosis letalis (dawka śmiertelna) olejku z miety polej wynosi 10-15ml. Z 50-100 g można otrzymać około 7 ml olejku.

Objawy zatrucia to nudności, wymioty (mogą być krwiste), bóle brzucha, krwawienia z nosa, i błon sluzowych,  dezorientacja, zaburzenia świadomości,  W ciężkich zatruciach: halucynacje wzrokowe i słuchowe. U kobiet mogą wystepować krwawienia z dróg rodnych, a u kobiet ciężarnych – poronienia (dawka wywołująca poronienia równa jest dawce powodującej śmierćcięzarnej). Niekiedy dochodzi do niewydolności nerek.”

– Eliza Lamer-Zarawska, Barbara Kowal-Gierczak, Jan Niedworok – Fitoterapia i Leki Roślinne

Mięta

źródła:

  • Eliza Lamer-Zarawska, Barbara Kowal-Gierczak, Jan Niedworok – Fitoterapia i Leki Roślinne
  • Stanisław Brud, Iwona Konopacka – Pachnąca Apteka
  • Bolesław Broda, Jakub Mowszowicz, Przewodnik do oznaczania roślin leczniczych, trujących i użytkowych
  • Romuald Czerpak, Agata Jabłońska – Trypuć – Roślinne surowce kosmetyczne
  • Adam Szary – Tajemnice bieszczadzkich roślin wczoraj i dziś
  • Antonina Rumińska, Aleksander Ożarowski – Leksykon Roślin Leczniczych
Written By
More from Ola

Wódka aptekarska

Co potrzebujemy: 1 cytrusa (grapefruit, pomarańcza lub cytryna, jak kto lubi) 40...
Read More

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *