Pomarańcza gorzka – olejek i nalewka

Pomarańcza gorzka (Citrus aurantium subspecies amara)

Pomarańcza gorzka (Citrus aurantium subspecies amara = Citrus bigaradia)

  • niewielkie drzewo do 10 m
  • ma podłużne pachnące liście
  • ma duże intensywnie pachnące białe kwiaty
  • owoce są ciemnopomarańczowe z grubą okrywą i kwaśno – gorzkawym miąższem
  • owoce nie nadają się do bezpośredniego spożycia
  • owoce są wykorzystywane do wyrobu marmolady i dżemu
  • występuje w pd-wsch Azji
  • uprawiana w krajach klimatu ciepłego np w obszarze śródziemnomorskim
  • należy do rodziny rutowatych (Rutaceae)

Z pomarańczy gorzkiej, w zależności od surowca, możemy otrzymać 3 rodzaje olejków eterycznych:

Naowocnia pomarańczy gorzkiej (Perycarpium Aurantii amari), w której zawarte są komórki olejkowe zawierające olejek eteryczny, jest surowcem leczniczym.

Skład naowocni:

  • olejek eteryczny 1-2 %:
  • gorzkie triterpeny -limonidy
  • flawonoidy: hesperydyna i hesperetyna – również o gorzkim smaku

Zastosowanie wyciągów z naowocni pomarańczy gorzkiej:

  • jako tzw “lek żołądkowy” – zawarte w niej substancje goryczkowe:
    • zwiększają wydzielanie soku żołądkowego
    • ułatwiają i przyspieszają trawienie
    • działają lekko rozkurczowo i przeciwbakteryjnie
    • polecane przy braku łaknienia, niedokwaśności żołądka (np są składnikiem leku Citropepsin)
  • w recepturze aptecznej przetwory z pomarańczy gorzkiej były stosowane jako tzw corrigens – dodatek poprawiający smak i zapach (np są dodatkiem poprawiającym smak Sirupus Kalii guajacolosulfonici)
  • nowe badania mówią, że limonen – główny składnik olejku z owocni ma działanie przeciwnowotworowe – Limonen – Środek Przeciwnowotworowy O Zapachu Pomarańczy
  • limonen  i olejek pomarańczowy – stosowany mają silne działanie przeciwstresowe udokumentowane badaniami na ludziach – Olejek Pomarańczowy I Limonen – Przyjemny Sposób Na Stres
  • olejek z pomarańczy gorzkiej jest stosowany w perfumerii

W Farmakopei Polskiej III widniał przepis na:

Syrop pomarańczowy (Sirupus Aurantii exocarpii):

  • Exocarpium  Aurantii amari 50cz
  • Spirytus 95 stop                        50 cz
  • Aqua                                               q.s.
  • Saccharum                              640 cz
  • Tinctura Aurantii                    50 cz

wykonanie:

Grubo rozdrobnioną naowocnię pomarańczy gorzkiej  macerować przez 24 godziny mieszaniną 250 cz wody i 50 cz spirytusu 95 , często mieszając, po  czym zlać płyn i pozostałość wycisnąć w prasie. Wyciśniętą naowocnię przepłukać woda . Wodą tą uzupełnić otrzymane poprzednio ciecze do ciężaru 310 cz: przesączyć, dodać 640 cz cukru. Cukier rozpuścić ogrzewając do zagotowania.

Po ostudzeniu dodać nalewkę pomarańczową  i uzupełnić wygotowaną wodą do 1000 cz.

Nalewka pomarańczowa wg Farmakopei Polskiej III Tinctura Aurantii  – jest czerwonobrunatna o zapachu i smaku naowocni pomarańczy:

  • Exocapium Aurantii             200 cz     
  • Spirytus 95 proc                    676 cz
  • Aqua                                        324 cz

Otrzymywanie olejku

Olejek eteryczny z gorzkiej pomarańczy, (podobnie jak z innych cytrusów) otrzymywany jest przez wytłaczanie naowocni, a nie jak większość olejków, które są wytwarzane w procesie destylacji z parą wodną. Wytłaczanie pomaga uzyskać olejek, który jest najbardziej zbliżony zapachem i składem do pierwotnego olejku zawartego w komórkach olejkowych. Dzięki temu, że wytłaczanie nie odbywa się w podwyższonej temperaturze, proces ten nie powoduje zmian w składzie olejku np utleniania składników lub wybiórczego przechodzenia składników do gotowego olejku, co ma miejsce w otrzymywaniu olejku metodą destylacji z parą wodną.

Skład olejku:

  • R-(+)-limonen (92-95%) opisany we wpisie Limonen – Środek Przeciwnowotworowy O Zapachu Pomarańczy
  • mircen
  • dipenten
  • nerol
  • farnezol
  • cytral
  • beta-pinen
  • ester metylowy kwasu antranilowego i ester metylowy kawsu N-metyloantranilowego
  • aldehydy alifatyczne – oktanal i dekanal – istotne zapachowo
  • linanol
  • octan linalilu

Działania uboczne:

możliwe jest uwrażliwienie na działanie promieniowania UV

Przeciwwskazania do zastosowania olejku:

  • nie zaleca się stosowania olejku bezpośrednio przed wystawieniem skóry na słonce czy działanie lamp UV

źródła:

  • Józef Góra, Anna Lis – Najcenniejsze olejki eteryczne, Monografie Politechniki Łódzkiej
  • Czesław Fink-Finowicki, Preparatyka galenowa, 1955 r
  • Eliza Lamer-Zarawska, Barbara Kowal-Gierczak, Jan Niedworok – Fitoterapia i Leki Roślinne
  • Stanisław Kohlmünzer – Farmakognozja
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
Written By
More from Ola

Balsam peruwiański i balsam Tolu z drzewa balsamowego

Balsamowe drzewo (woniawiec toluański, woniawiec balsamowy, Myroxylon balsamum, Myroxylon toluiferum) z rodziny...
Read More

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *