Tatarak


Tatarak zwyczajny (Acorus calamus) z rodziny tatarakowatych (Acoraceae), dawniej był zaliczany do obrazkowatych (Araceae), podobnie jak np anturium. Jest to roślina bagienna.

Surowcem jest kłącze  – Calami rhizoma, które posiada charakterystyczny, intensywny, słodki zapach oraz smak palący i gorzkawy.

Ojczyzną tataraku jest subkontynent indyjski. Do Europy został przywleczony oprzez Tatarów, skąd wzięła się nazwa.

Otrzymujemy z niego olejek tatarakowy, który posiada działanie:

  • przeciwbakteryjne
  • przeciwwirusowe
  • przeciwgrzybicze
  • przeciwpasożytnicze
  • przeciwłojotokowe
  • rozgrzewające np bólach stawów. nerwobólach
  • leczy stany zapalne skóry
  • stosowany jako składnik perfum i utrwalacz zapachu

Skład olejku eterycznego

  • azaron (ok 80%)
  • kalaminen
  • eugenol
  • alfa-pinen
  • kamfen

Oprócz olejku eterycznego kłącza zawierają:

  • gorycze: akorynę i akoretynę, akoron, izoakoron
  • garbniki
  • śluzy
  • skrobię

Wyciąg z tataraku:

  • dodany do kąpieli powoduje przekrwienie skóry i usunięcie szkodliwych produktów przemiany materii
  • wyciąg wodny przyspiesza gojenie się ran
  • kąpiele mają działanie uspokajające
  • wzmacnia cebulki włosowe
  • zwalcza łupież
  • stosowany jako środek zapachowy
  • dodatek do wyrobu likierów (Chartreuse)
  • jako płukanka w zapaleniach jamy ustnej i gardła
  • działanie odkażające w chorobach skóry
  • do pielęgnacji włosów np w szamponie tatarakowo – łopianowym

Obecnie zastosowanie doustne tataraku nie jest zalecane, ze względu na zawartość toksycznego azaronu. Niegdyś tatarak stosowano wewnętrznie, w przypadkach:

  • zaburzeniach trawienia
  • braku łaknienia
  • niedokwaśności żółądka
  • wzdęciach
  • kolce jelitowej (dziala wiatropędnie)
  • wrzodach żołądka
  • jako środek uspokajający i nasenny
  • przyspiesza trawienie i przyswajanie składników pokarmowych
  • nasila wydzielanie żółci i wydalanie moczu
  • był stosowany jako afrodyzjak
  • kiedyś wyrabiano cukierki tatarakowe

Obecnie stosowanie tataraku doustne zostało ograniczone w wielu krajach , ze względu na obecność w olejku odmian tetraploidalnych rakotwórczego beta-azaronu, któy w badaniach na zwierzętach wywoływał nowotwoey dwunastnicy i wątroby.

W Polsce są zwykle spotykane odmiany diploidalne tataraku – nie mają one beta-azaronu i są dopuszczone do obrotu handlowego do stosowania zewnętrznego.

Beta-azaron – jest głównym składnikiem olejku z kopytnika pospolitego (Asarum europaeum), posiada właściwości bakteriostatyczne, rozszerzające oskrzela, a w w większych dawkach może działać kancerogennie, a nawet halucynogennie.

Trwają badania nad wykorzystaniem tataraku jako bio-pestycydu.

Tatarak (Acorus calamus), autor: Franz Eugen Köhler

źródła:

  • Prof. dr hab.Eliza Lamer-Zarawska Zioła i rośliny lecznicze
  • Romuald Czerpak, Agata Jabłońska – Trypuć – Roślinne surowce kosmetyczne
  • Antonina Rumińska, Aleksander Ożarowski – Leksykon Roślin Leczniczych
  • Andrzej J.Sarwa – Lecznicze smakołyki
  • Evaluation of the wound-healing activity and anti-inflammatory activity of aqueous extracts from Acorus calamus L. Guo-bing Shi, Bing Wang, Qiong Wu, Tong-chao Wang, Chang-li Wang, Xue-hui Sun,
    Wen-tao Zong, Ming Yan, Qing-chun Zhao, Yu-feng Chen, Wei Zhang
  • IMPORTANCE AND IMPLEMENTATION OF ESSENTIAL
    OIL OF PAKISTANIAN ACORUS CALAMUS LINN.,
    AS A BIOPESTICIDE, RAJPUT MUHAMMED TARI, S. NAIMUL-HASAN NAQVI, MUHAMMAD IQBAL CHOUDHARY i AHMED ABBAS, M.A.H. Qadri Biological Research Centre, University of Karachi,
    Karachi-75270, Pakistan. Department of Pharmacology, BIPS, Baqai Medical University, Toll Plaza, Gadap Town, Karachi, Pakistan, International Centre for Chemical & Biological Sciences, University of Karachi
Written By
More from Ola

Wawrzynowate

Wawrzynowate (Lauraceae) – rodzina aromatycznych roślin. Teneryfa:  
Read More

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *