Tatarak

Tatarak zwyczajny (Acorus calamus) z rodziny tatarakowatych (Acoraceae), dawniej był zaliczany do obrazkowatych (Araceae), podobnie jak np anturium. Jest to roślina bagienna.

Surowcem jest kłącze  – Calami rhizoma, które posiada charakterystyczny, intensywny, słodki zapach oraz smak palący i gorzkawy.

Ojczyzną tataraku jest subkontynent indyjski. Do Europy został przywleczony przez Tatarów, skąd wzięła się nazwa.

Otrzymujemy z niego olejek tatarakowy, który posiada działanie:

  • przeciwbakteryjne
  • przeciwwirusowe
  • przeciwgrzybicze
  • przeciwpasożytnicze
  • przeciwłojotokowe
  • rozgrzewające np bólach stawów. nerwobólach
  • leczy stany zapalne skóry
  • stosowany jako składnik perfum i utrwalacz zapachu

Skład olejku eterycznego

  • azaron (ok 80%)
  • kalaminen
  • eugenol
  • alfa-pinen
  • kamfen
Skład olejku tatarakowego zmienia się wraz z porą roku, w jakiej pozyskujemy kłącze:
  • wiosenny tatarak miał olejek w kolorze lekko zielono-niebieskawym  o zapachu bardziej cytrusowym, delikatnym ( nuty głowy) pewnie więcej było w nim mircenu i kamfenu.
  • jesienią olejek jest żółtawy i bardziej gęsty, tłusty i lepki, wyczuwa się bardziej ziemistość – zapach duszący, ciężki z nutą (azaronu i eugenol)

Oprócz olejku eterycznego kłącza zawierają:

  • gorycze: akorynę i akoretynę, akoron, izoakoron
  • garbniki
  • śluzy
  • skrobię

Wyciąg z tataraku:

  • dodany do kąpieli powoduje przekrwienie skóry i usunięcie szkodliwych produktów przemiany materii
  • wyciąg wodny przyspiesza gojenie się ran
  • kąpiele mają działanie uspokajające
  • wzmacnia cebulki włosowe
  • zwalcza łupież
  • stosowany jako środek zapachowy
  • dodatek do wyrobu likierów (Chartreuse)
  • jako płukanka w zapaleniach jamy ustnej i gardła
  • działanie odkażające w chorobach skóry
  • do pielęgnacji włosów np w szamponie tatarakowo – łopianowym

Obecnie zastosowanie doustne tataraku nie jest zalecane, ze względu na zawartość toksycznego azaronu. Niegdyś tatarak stosowano wewnętrznie, w przypadkach:

  • zaburzeniach trawienia
  • braku łaknienia
  • niedokwaśności żołądka
  • wzdęciach
  • kolce jelitowej (działa wiatropędnie)
  • wrzodach żołądka
  • jako środek uspokajający i nasenny
  • przyspiesza trawienie i przyswajanie składników pokarmowych
  • nasila wydzielanie żółci i wydalanie moczu
  • był stosowany jako afrodyzjak
  • kiedyś wyrabiano cukierki tatarakowe

Obecnie stosowanie tataraku doustne zostało ograniczone w wielu krajach , ze względu na obecność w olejku odmian tetraploidalnych rakotwórczego β-azaronu, który w badaniach na zwierzętach wywoływał nowotwory dwunastnicy i wątroby.

W Polsce są zwykle spotykane odmiany diploidalne tataraku – nie mają one beta-azaronu i są dopuszczone do obrotu handlowego do stosowania zewnętrznego.

β-azaron – jest głównym składnikiem olejku z kopytnika pospolitego (Asarum europaeum), posiada właściwości bakteriostatyczne, rozszerzające oskrzela, a w w większych dawkach może działać kancerogennie, a nawet halucynogennie.

Trwają badania nad wykorzystaniem tataraku jako bio-pestycydu.

Tatarak (Acorus calamus), autor: Franz Eugen Köhler

źródła:

  • Prof. dr hab.Eliza Lamer-Zarawska Zioła i rośliny lecznicze
  • Romuald Czerpak, Agata Jabłońska – Trypuć – Roślinne surowce kosmetyczne
  • Antonina Rumińska, Aleksander Ożarowski – Leksykon Roślin Leczniczych
  • Andrzej J.Sarwa – Lecznicze smakołyki
  • Evaluation of the wound-healing activity and anti-inflammatory activity of aqueous extracts from Acorus calamus L. Guo-bing Shi, Bing Wang, Qiong Wu, Tong-chao Wang, Chang-li Wang, Xue-hui Sun,
    Wen-tao Zong, Ming Yan, Qing-chun Zhao, Yu-feng Chen, Wei Zhang
  • IMPORTANCE AND IMPLEMENTATION OF ESSENTIAL
    OIL OF PAKISTANIAN ACORUS CALAMUS LINN.,
    AS A BIOPESTICIDE, RAJPUT MUHAMMED TARI, S. NAIMUL-HASAN NAQVI, MUHAMMAD IQBAL CHOUDHARY i AHMED ABBAS, M.A.H. Qadri Biological Research Centre, University of Karachi,
    Karachi-75270, Pakistan. Department of Pharmacology, BIPS, Baqai Medical University, Toll Plaza, Gadap Town, Karachi, Pakistan, International Centre for Chemical & Biological Sciences, University of Karachi
Written By
More from Ola

Borówka czarna (czarna jagoda)

Borówka czarna, czarna jagoda (Vaccinium myrtillus) jej obszar występowanie obejmuje rozległe obszary półkuli...
Read More

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *