wanilia

Wanilia płaskolistna (Vanilla planifolia)Orchidaceae

Wanilia płaskolistna (Vanilla planifolia)

To jeden z niewielu gatunków z rodziny storczykowatych (Orchidaceae) hodowlanych w celach użytkowych. Jest to wiecznie zielone pnącze, o cylindrycznej, wydłużonej łodydze, która może osiagać długość kiludziesieciu metrów. Pochodzi z Meksyku, Ameryki Srodkowej i Południowej.

Wspina się dzięki korzeniom przybyszowym na wysokość nawet kilkunastu metrów. Korzenie pokryte są welamenem, charakterystyczną dla storczyków “szarą gąbeczką”, która chłonie i magazynuje wodę.

Zielono-kremowe kwiaty kwitną tylko przez kilka godzin przed południem. Jeśli nie zostaną zapylone przez owady lub kolibry – więdną i opadają, a następnego dnia zakwita następny kwiat z kwiatostanu.

Jeśli kwiat jest zapylony, słupek rozrasta się do kilkunastocentymetrowej długości. Dochodzi do zapłodnienia zalążków i torebka nasienna dojrzewa przez kilka miesięcy. Liczne, drobne nasiona (do 0,3 mm) tkwią w oleistej substancji wypełniającej wnętrze owocu.

Oprócz wanilii płaskolistnej uprawiana jest też Vanilla tahitensis i Vanilla pompona, które są mniej cenne ponieważ zawierają też piperonal (heliotropina, substancja aromatyczna). Mają nieco inny aromat. Są wykorzystywane w przemyśle perfumeryjnym i tytoniowym.

Już Aztekowie dodawali wanilię do aromatyzowania czekolady. Indianie aromatyzowali nią kakao. W XVI w zostałą wpowadzona do Europy przez Corteza.

Po podboju Meksyku przez Cortésa Hiszpanie na ponad 300 lat zmonopolizowali uprawę wanilii i produkcję aromatu. Dzisiaj największe plantacje są zlokalizowane na Madagaskarze (80% światowej produkcji). Kwiaty na plantacjach zapylane są ręcznie. Dojrzewające owoce są zrywane, suszone i poddawane fermentacji.

Dawniej wanilię uważano za afodyzjak.

Najwięcej aromatu mają fermentowane owoce, które zawierają do 3% waniliny. Owocami są wąskie torebki zawierające dużą ilość nasion. Szuszenie i specjalne zabiegi powodują, że wewnątrz strąków krystalizuje wanilia. Stanowi ona przyprawę do wyrobów cukierniczych oraz aromat w perfumerii.

W ojczystym Meksyku kwiaty wanilii zapylane są przez zamieszkujące tamten rejon pszczoły. Hodowane w innych częściach świata muszą byc zapylane sztucznie przez człowieka, co znacznie powyższa koszty uprawy.

W 1874 opracowano produkcję sztucznej waniliny, która w ostatnich latach wyparła z rynku naturalną wanilię.  Syntetyczna wanilina nie może zastąpić aromatu prawdziwej wanilii, który jest niepowtarzalny, składa się z kilkadziesięciu innych związków.

skład olejku waniliowego:

  • wanilina
  • aldehyd hydroxybenzoesowy
  • eter hydroxybenzylometylowy
  • estry kwasu cynamonowego

Oprócz olejku owoce zawierają:

  • kumarynę
  • heliotropinę
  • cukry
  • składniki mineralne
  • substancje żywicowe

 

Może Cię również zainteresować:

Jak zrobić naturalną esencję waniliową

autor: Franz Eugen Köhler

źródła:

  • materiały dostępne w Palmiarni Poznańskiej
  • Romuald Czerpak, Agata Jabłońska – Trypuć – Roślinne surowce kosmetyczne
  • Ogród Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego – materiały
Written By
More from Ola

Kozłek lekarski i kozłek bzowy

Kozłek lekarski (Valeriana officinalis) surowiec -korzeń kozłka działanie uspokajające korzystne na ukłąd...
Read More

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *