wanilia

Wanilia płaskolistna (Vanilla planifolia)Orchidaceae

Wanilia płaskolistna (Vanilla planifolia)

To jeden z niewielu gatunków z rodziny storczykowatych (Orchidaceae) hodowlanych w celach użytkowych. Jest to wiecznie zielone pnącze, o cylindrycznej, wydłużonej łodydze, która może osiagać długość kiludziesieciu metrów. Pochodzi z Meksyku, Ameryki Srodkowej i Południowej.

Wspina się dzięki korzeniom przybyszowym na wysokość nawet kilkunastu metrów. Korzenie pokryte są welamenem, charakterystyczną dla storczyków “szarą gąbeczką”, która chłonie i magazynuje wodę.

Zielono-kremowe kwiaty kwitną tylko przez kilka godzin przed południem. Jeśli nie zostaną zapylone przez owady lub kolibry – więdną i opadają, a następnego dnia zakwita następny kwiat z kwiatostanu.

Jeśli kwiat jest zapylony, słupek rozrasta się do kilkunastocentymetrowej długości. Dochodzi do zapłodnienia zalążków i torebka nasienna dojrzewa przez kilka miesięcy. Liczne, drobne nasiona (do 0,3 mm) tkwią w oleistej substancji wypełniającej wnętrze owocu.

Oprócz wanilii płaskolistnej uprawiana jest też Vanilla tahitensis i Vanilla pompona, które są mniej cenne ponieważ zawierają też piperonal (heliotropina, substancja aromatyczna). Mają nieco inny aromat. Są wykorzystywane w przemyśle perfumeryjnym i tytoniowym.

Już Aztekowie dodawali wanilię do aromatyzowania czekolady. Indianie aromatyzowali nią kakao. W XVI w zostałą wpowadzona do Europy przez Corteza.

Po podboju Meksyku przez Cortésa Hiszpanie na ponad 300 lat zmonopolizowali uprawę wanilii i produkcję aromatu. Dzisiaj największe plantacje są zlokalizowane na Madagaskarze (80% światowej produkcji). Kwiaty na plantacjach zapylane są ręcznie. Dojrzewające owoce są zrywane, suszone i poddawane fermentacji.

Dawniej wanilię uważano za afodyzjak.

Najwięcej aromatu mają fermentowane owoce, które zawierają do 3% waniliny. Owocami są wąskie torebki zawierające dużą ilość nasion. Szuszenie i specjalne zabiegi powodują, że wewnątrz strąków krystalizuje wanilia. Stanowi ona przyprawę do wyrobów cukierniczych oraz aromat w perfumerii.

W ojczystym Meksyku kwiaty wanilii zapylane są przez zamieszkujące tamten rejon pszczoły. Hodowane w innych częściach świata muszą byc zapylane sztucznie przez człowieka, co znacznie powyższa koszty uprawy.

W 1874 opracowano produkcję sztucznej waniliny, która w ostatnich latach wyparła z rynku naturalną wanilię.  Syntetyczna wanilina nie może zastąpić aromatu prawdziwej wanilii, który jest niepowtarzalny, składa się z kilkadziesięciu innych związków.

skład olejku waniliowego:

  • wanilina
  • aldehyd hydroxybenzoesowy
  • eter hydroxybenzylometylowy
  • estry kwasu cynamonowego

Oprócz olejku owoce zawierają:

  • kumarynę
  • heliotropinę
  • cukry
  • składniki mineralne
  • substancje żywicowe

 

Może Cię również zainteresować:

Jak zrobić naturalną esencję waniliową

autor: Franz Eugen Köhler

źródła:

  • materiały dostępne w Palmiarni Poznańskiej
  • Romuald Czerpak, Agata Jabłońska – Trypuć – Roślinne surowce kosmetyczne
  • Ogród Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego – materiały
Written By
More from Ola

Charon, szmaragdowa woda i anielskie skrzydła – czyli Jaskinia Punkevni i przepaść Macocha w Morawskim Krasie

Jaskinie Punkevni to najbardziej popularne jaskinie Morawskiego Krasu. Niewątpliwą atrakcją jest tutaj...
Read More

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *