Mangostan – źródło ksantonów


Mangostan właściwy (Garcinia mangostana), garcynia, smaczelina, żółtopla, żółciecz

  • drzewo z rodziny kluzjowatych (Clusiaceae)
  • pochodzi z Azji Południowo-Wschodniej, prawdopodobnie z Archipelagu Malajskiego.
  • Obecnie można go spotkać w  w wielu krajach tropikalnych

Wygląd:

  • owoc mangostanu podobny jest wielkością do mandarynki
  • ma grubą skórkę o ciemnofioletowej barwie
  • wiecznie zielone drzewo
  • owocem mangostanu jest jagoda podzielona na segmenty, podobnie jak u pomarańczy. Mają one okrągły kształt, o średnicy ok 6 cm
  • owoce mangostanu pokryte są suchą, grubą, gładką, ciemnofioletową skórką, a ich miąższ zawiera 6-8 nasion, jest biały, soczysty, miękki, słodki, aromatyczny i silnie orzeźwiający
  • owoce mangostanu są podobne w smaku do owoców moreli

Skład chemiczny:

  • węglowodany, w tym cukry proste (ok. 16%): fruktoza i glukoza
  • bogate źródło błonnika pokarmowego – szczególnie związków chitynowych, zwanych chitozanami, których przedstawicielem jest chityna (N-acetylo-glukozoamina)
  • duża ilość witamin z grupy B (tiamina, ryboflawina)
  • witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (β-karoten, tokoferole)
  • niewielkie ilości witaminy C (3 mg/100 g).
  • minerały: K, Na, Ca, Mg, Fe, Mn, Zn, Cu.
  • związki polifenolowe, w tym flawonoidy, zwłaszcza katechiny oraz stilbeny
  • katechiny – silna aktywność przeciwbakteryjna, przeciwzapalna oraz przeciwnowotworowa, właściwości przeciwwirusowe, m.in. zdolność hamowania cyklu życiowego ludzkiego wirusa HIV-1
  • bogate źródło ksantonów (α- i γ-mangostyna, garcinon)

Ksantony

  • Ksantony należą do rodziny związków polifenolowych
  • Do chwili obecnej zidentyfikowano ponad 200 różnych pochodnych tych związków, przy czym ok. 40 z nich stwierdzono w owocach mangostanu .
  • ksantony należą do grupy substancji biologicznie aktywnych, które mają strukturę pierścienia 6-węglowego z licznymi podwójnymi wiązaniami, co czyni cząsteczkę bardziej stabilną.
  • charakteryzują się silnym wpływem na układ nerwowy
  • są pomocne w leczeniu zespołu metabolicznego X oraz cukrzycy typu 2; obniżając poziom glukozy we krwi, zmniejszają oporność na insulinę.
  • wykazują działanie przeciwwirusowe
  • α-mangostyna jest bardzo aktywnym przeciwutleniaczem
  • α-mangostyna – działąnie przeciwbakteryjne na pałeczkę Helicobacter pylori, a także działanie na oporne na metycylinę gronkowce Staphylococcus aureus
  • α-mangostyna – antagonoista receptora histaminowego H1.
  • α-mangostyna okazała się silniejszym czynnikiem przeciwzapalnym w porównaniu do leków przeciwzapalnych przepisywanych w stanach zapalnych i przy leczeniu dny moczanowej
  • α-mangostyna hamuje wzrost komórek linii ludzkiej białaczki HL-60 oraz zapobiega zmianom przedrakowym komórek gruczołu sutka u myszy
  • α-mangostyna hamuje syntezę prostaglandyn, jak również zapobiega uszkodzeniom oksydacyjnym frakcji LDL cholesterolu in vitro.
  • γ-mangostyna – działanie przeciwzapalne (zapobiega uwalnianiu prostaglandyn – substancji odpowiedzialnych m.in. za ból i obrzęk w przebiegu większości stanów zapalnych, a zatem może być pomocna w napadach astmy, właściwości przeciwzapalne γ-mangostyny mogą być szczególnie pomocne w stanach zapalnych mózgu czy rozwoju choroby Alzheimera. Zastosowanie ekstraktu sporządzonego ze skórki owocu mangostanu spowodowało zmniejszenie swędzenia i hamowanie przewlekłych reakcji zapalnych stawów.)
  • γ-mangostyna znacznie zmniejszała wytwarzanie enzymu COX-2, który bierze udział w procesach zapalnych poprzedzających proces nowotworowy
  • α- i γ-mangostyny mogą hamować zarówno rozwój wirusa HIV, jak i działanie topoizomerazy I i II
  •  garcinon E wykazuje właściwości przeciwnowotworowe
  • w badaniach in vitro udowodniono, że garcinon E wykazuje zdolność niszczenia komórek nowotworowych bardziej skutecznie niż pięć powszechnie stosowanych leków w chemioterapii raka żołądka, płuc i wątroby (winkrystyna, mitoksanton, 5-fluorouracyl, cisplatyna i metotreksat).
  • garcinon E zapobiega i powstrzymuje zmiany nowotworowe na każdym etapie rozwoju, a stwierdzone hamowanie proliferacji komórek zależy od jego dawki
  • Ksantony mangostanu wykazały silne działanie przeciwzapalne, zmniejszając uszkodzenia wywołane stanem zapalnym zarówno podczas nawrotów stwardnienia rozsianego (SM), jak i pomiędzy nimi. Ponadto, wyniki wielu badań potwierdzają ochronny wpływ terapii z użyciem mangostanu na osłonki mielinowe, atakowane przez system immunologiczny. Jak wiadomo, w patologii SM współuczestniczą makrofagi, które wytwarzają wolne rodniki, uszkadzające mielinę.
Działanie owoców mangostanu:
  • Właściwości lecznicze owoców mangostanu zależą od zawartości koenzymu Q10 (ubihinon) oraz ksantonów.
  • Wyciągi z szypułki owocu mangostanu charakteryzują się najwyższym stężeniem tych związków i wykazują właściwości przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwzapalne, moczopędne i przeczyszczające.
  • ksantony mogą wspierać leczenie hipercholesterolemii, różnych nowotworów oraz otyłości
  • bardzo bogate źródło przeciwutleniaczy,  hamuje m.in. powstawanie reaktywnych form tlenu (RFT).
  • wyciągi z owoców mangostanu wykazują silne działanie antyproliferacyjne, przeciwutleniające i wywołujące apoptozę. Właściwości te mogą być wykorzystane w profilaktyce przeciwnowotworowej, przy czym efekty zależą zarówno od dawki, jak również od czasu ekspozycji.
  • owoce mangostanu hamują procesy towarzyszące astmie, przewlekłemu zapaleniu oskrzeli i rozedmie płuc.
  • Dzięki właściwościom przeciwzapalnym ksantony zmniejszają zarówno stan zapalny, jak i uszkodzenie komórek, zapobiegając rozwojowi śmiertelnego nadciśnienia płucnego.
  • W medycynie ludowej Tajlandii skórka owocu mangostanu, po wysuszeniu i zmieleniu, była stosowana jako tradycyjny lek w przypadku urazów, biegunek i zakażeń skórnych .
  • Ekstrakt z owoców mangostanu używany był do obniżania temperatury ciała oraz do łagodzenia objawów zatrucia pokarmowego.
  • Ponadto, ze względu na dużą zawartość przeciwutleniaczy, ekstrakty z owoców mangostanu podnoszą odporność, hamują proces starzenia się organizmu, regenerują organizm w okresie rekonwalescencji, a także wspomagają proces odchudzania
 
Zastosowanie kulinarne:
  • na surowo jako deser
  • soku, koncentrat lub syropu, dżem,
  • jako produkty mrożone lub konserwowane (do konserwowania najlepiej nadają się owoce bardziej kwaśne)
Właściwości lecznicze:
 
Zastosowanie przemysłowe:
  • olej wytłaczany z nasion – w procesie produkcji mydła.
  • drewno jest używane jako materiał rzeźbiarski
  • a kora drzewna jest powszechnie wykorzystywana do produkcji garbników
Pokrwenym gatunkiem jest mangostan kambodżański (Garcinia cambogia) oraz
źródła:
  • Działanie lecznicze owoców mangostanu właściwego (Garcinia mangostana L.), Iwona Cieślik, Ewa Cieślik, Iwona Mentel, Katarzyna Bartyzel, Borgis – Postępy Fitoterapii 1/2017, s. 66-70
Written By
More from Ola

Natura po hiszpańsku

Przeżywam swoją fascynację przyrodą Hiszpanii, jak i jej językiem. Uczę się sama...
Read More

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *